aktualizacja 15.04.2008

Biuro UMP zainicjowało i koordynuje prace nad Atlasem UMP, który jest zbiorem analiz porównawczych 12 Obszarów Metropolitalnych Polski.
Z założenia Atlas UMP nigdy nie będzie miał formy skończonej, prace nad nim trwają na bieżąco, jest on stale rozszerzany i aktualizowany.
W tym miejscu prezentujemy wybrane zagadnienia w najbardziej przystępnej - graficznej formie informując jednocześnie, że przedstawione w Atlasie UMP analizy oparto na danych pochodzących z Ministerstwa Finansów, Banku Danych Regionalnych GUS, urzędów miast - członków UMP oraz z serwisu informacyjnego urzędów pracy.

Definicja obszaru metropolitalnego:
Obszar metropolitalny jest to obszar wielkiego miasta oraz powiązanego z nim funkcjonalnie bezpośredniego otoczenia, ustalony w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, zgodnie z zasadniczym podziałem terytorialnym państwa na powiaty, stanowiący kompleks osiedleńczy zamieszkały przez ponad 500 tys. osób, skupiający instytucje współpracy międzynarodowej.
Prawną podstawą powyższej definicji są art.2 pkt 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717) oraz art. art.2 ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2000 r. o zasadach wspierania rozwoju regionalnego (Dz.U. Nr 48, poz. 550, z późn. zm.), a także statut Stowarzyszenia METREX (The Network of European Metropolitan Regions and Areas).

W 2006 roku w Polsce było 2478 gmin, w tym 65 miast na prawach powiatu. Pozostałe 2413 gmin należało do 314 powiatów ziemskich. Status miejski posiadało 307 gmin, 581 to gminy miejsko-wiejskie, a 1590 - gminy wiejskie.

W Atlasie Unii Metropolii Polskich wyróżnia się 12 obszarów metropolitalnych/metropolii, ale co najmniej 16 miast centralnych. Dwucentryczne są bowiem obszary metropolitalne: Bydgosko-Toruński i Gdańsko-Gdyński, a minimum trójcentryczny jest Katowicki Obszar Metropolitalny, w którym oprócz Katowic centralnymi ośrodkami są także Gliwice i Sosnowiec.

Obszary metropolitalne, dostosowane do NTS tworzy 561 gmin, w tym 29 miast na prawach powiatu. Pozostałe 532 gminy należą do 70 powiatów ziemskich. Spośród gmin OM - 94 posiadają status miejski, 144 gminy posiadają status miejsko-wiejski, a 323 gminy to gminy wiejskie. Biorąc pod uwagę liczbę ludności w 2006 roku, wielkość obszarów metropolitalnych przedstawia się następująco: Katowicki (2 860 582), Warszawski (2 792 913), Krakowski (1 967 331), Gdańsko-Gdyński (1 234 218), Wrocławski 1 166 217), Łódzki (1 142 413), Poznański (1 110 750), Bydgosko-Toruński (757 695), Szczeciński (724 601), Lubelski (715 275), Rzeszowski (604 667) i Białostocki (504 525).